20’lik Diş Çekilmeli mi?

20’lik Diş Çekilmeli mi, Yoksa Yerinde mi Kalmalı?

Her 20’lik dişin çekilmesi gerekmez. Tam çıkmış, düzgün kapanan ve kolay temizlenen bir yirmi yaş dişi yıllarca sorunsuz kalabilir. Bu nedenle belirti vermeyen dişte hekimler genellikle beklemeyi ve düzenli kontrolü önerir. Buna karşın tekrarlayan iltihap, çürük ya da komşu dişe zarar varsa çekim gündeme gelir. Kısacası kararı dişin yaşı değil, sağlık durumu belirler.

Sağlıklı bir 20’lik hangi özellikleri taşır?

Örneğin böyle bir diş, diş etinden tamamen çıkmıştır ve karşısındaki dişle temas eder. Çevresinde derin cep, şişlik ya da tekrarlayan kanama görülmez. Üstelik röntgende kökleri ve önündeki azı dişi sağlam görünür. Dolayısıyla bu ölçütlerin hepsi karşılanıyorsa 20’lik dişler çekilmeli mi sorusunun cevabı çoğu zaman hayırdır.

20’lik Dişler Neden Sıkışık Kalır?

Yirmi yaş dişleri ağızda en son çıkan dişlerdir; bu yüzden çoğu zaman çenede yeterli yer bulamazlar. Yer darsa diş yan yatar, kemiğin içinde kalır ya da yarıya kadar çıkar, sonra durur. Bu tabloya gömülü diş diyoruz. Böyle bir dişin çevresine yemek artığı ve bakteri kolayca yerleşir, ardından iltihap başlar.

Gömülü diş

Çene kemiği ya da diş eti içinde kalan, ağızdaki yerine çıkamayan diş.

Yarı gömülü diş

Bir bölümü ağızda görünen, kalan kısmı diş eti altında duran diş.

Perikoronit

Yarı çıkmış dişin üzerini örten diş eti kapağının altında gelişen iltihap.

Folikül kisti

Gömülü dişin tacını saran kesecikte sıvı birikmesiyle oluşan boşluk.

Panoramik röntgen

Tüm dişleri ve çene kemiklerini tek görüntüde gösteren iki boyutlu film.

“Analiz, 49 çalışmada röntgeni incelenen 83.484 kişiyi kapsıyor. Dünya genelinde 20’lik dişin gömülü kalma oranı %24,4’tür (%95 güven aralığı %18,97–%30,80). Yazarlara göre bu oran, daha önce bildirilen değerlerden düşüktür.”

Carter ve Worthington, Journal of Dental Research, 2016 — 20’lik diş gömülülüğü üzerine sistematik derleme ve meta-analiz

Gömülü olmak tek başına çekim nedeni mi?

Değil. Nitekim Fransa Sağlık Otoritesi (HAS), gömülü olmayı tek başına karar ölçütü saymaz. Buna göre belirtisi olmayan ve çevre dokuya zarar vermeyen gömülü bir diş, takiple yerinde kalabilir. Yine de bu dişlerin durumu zamanla değişebilir; dolayısıyla röntgen kontrolünü aksatmamak gerekir. Kısacası gömülü olmak, tek başına 20’lik diş çekilmeli mi sorusuna evet dedirtmez.

Hangi Durumlarda 20’lik Diş Çekimi Gerekir?

Çekim, dişin kendisinde ya da çevresinde bir hastalık geliştiğinde gerekir. En sık gerekçeler tekrarlayan diş eti iltihabı, onarılamayan çürük, komşu dişe baskı ve kisttir. Buna ek olarak ortodonti ya da protez planı da çekimi gerektirebilir. Bu yüzden bir 20’lik dişin çekilmesi gerekir mi diye bakarken hekim önce şu bulguları arar:

1. Yarı gömülü dişin çevresinde iki ya da daha fazla kez tekrarlayan iltihap.
2. Dolguyla ya da kanal tedavisiyle kurtarılamayacak kadar ilerlemiş çürük.
3. Önündeki azı dişinin arka yüzünde çürük ya da kökünde erime.
4. Dişin çevresinde kist veya başka bir doku değişikliği.
5. Arka bölgede derinleşen diş eti cebi ve kemik kaybı.
6. Ortodontik tedavi ya da protez planının dişin alınmasını gerektirmesi.
7. Çene ameliyatı öncesinde cerrahi alanı hazırlama ihtiyacı.

Perikoronit tekrarlarsa ne yapmak gerekir?

Bu iltihap diş eti kapağının altında başlar, çünkü oraya yemek artığı kolayca sıkışır. Ağrı, şişlik, ağız açmada zorluk ve kötü tat en sık belirtileridir. İngiltere’deki NICE kurumunun 2000 tarihli rehberi, ilk atağı çok şiddetli değilse tek başına çekim nedeni saymaz. Buna karşın ikinci ve sonraki atakları uygun çekim gerekçesi olarak görür.

İlk atakta hekimin yaklaşımı

Hekim önce bölgeyi temizler, sonra diş eti kapağının altını yıkar ve ağrıyı kontrol altına alır. Yayılan şişlik ya da ateş varsa ilaç tedavisi de gündeme gelebilir. Ama hızla büyüyen yüz şişliği, yutkunma ya da nefes alma güçlüğü acil durumdur. Bu durumda beklemeden acil servise başvurun.

Belirti Vermeyen 20’lik Diş Çekilmeli mi?

Bugünkü kılavuzların çoğu bu soruya hayır diyor. Çünkü hastalık bulgusu olmayan bir dişi önlem amacıyla almanın yararı kanıtlanmış değil. Cochrane’in 2020 tarihli sistematik derlemesi de bu konuda karar verdirecek güçte kanıt bulamadı. Bu nedenle yazarlar, kararın hastanın tercihleri ve hekimin deneyimi gözetilerek ortak verilmesini öneriyor.

Takipte kalmak ne anlama gelir?

Bu yaklaşım, dişi kaderine terk etmek anlamına gelmez. Hekim her kontrolde diş etini muayene eder ve gerekli gördüğü aralıklarla röntgen ister. Böylece komşu dişteki erken bir çürüğü ya da başlayan bir kisti zamanında yakalar. Kısacası belirtisiz bir 20’lik diş çekilmeli mi sorusunun cevabı çoğu zaman düzenli kontroldür.

Yaş kararı nasıl etkiler?

Hastanın yaşı da hesaba girer. Örneğin genç hastalarda kökler tam gelişmediği için cerrahi işlem çoğu zaman daha rahat ilerler. Öte yandan HAS, 30 yaş üstü sağlıklı ve belirtisiz kişilerde rutin çekimi önermiyor. Yani yaş, tek başına değil diğer bulgularla birlikte anlam taşır.

20’lik Diş Çekilmezse Ne Olur?

Sağlıklı bir 20’lik yerinde kalırsa genellikle hiçbir şey olmaz; diş ağızda işlevini sürdürür. Ama sorunlu bir diş kalırsa iltihap tekrarlayabilir, komşu dişte çürük başlayabilir ya da kist gelişebilir. Bu nedenle cevap, dişin bugünkü durumuna ve takip düzenine bağlıdır. Aşağıdaki tablo olası senaryoları özetliyor.

Komşu dişteki zararı ne gösterir?

Çoğu zaman ilk işaret, 20’liğin önündeki azı dişinde soğuğa hassasiyet ya da yemek sıkışmasıdır. Ne var ki bu bölgede başlayan çürük uzun süre belirti vermeyebilir. Bu yüzden hekim, ağızda göremediği arka yüzleri röntgende inceler. Sonuç olarak erken fark edilen bir çürük, iki dişi birden kaybetme riskini azaltır.

20’likler Ön Dişleri Çapraştırır mı?

Bu konu uzun süredir tartışmalıdır ve eldeki kanıt güçlü bir bağlantı göstermiyor. Örneğin HAS, 2019 önerisinde ön dişlerdeki çapraşıklığı önlemek için 20’lik çekimini önermiyor. Benzer şekilde Cochrane derlemesindeki beş yıllık bir çalışma, çekimin diş kavsine klinik açıdan anlamlı bir etkisini bulmadı. Yani çapraşıklığın tek suçlusu 20’likler değildir.

Diş teli tedavisinde 20’lik ne zaman gündeme gelir?

Ortodontist bazen dişleri geriye taşımak ya da yer açmak için 20’liğin alınmasını planlar. Ama bu karar tedavinin mekaniğine dayanır, çapraşıklığı önleme beklentisine değil. Tel sonrası dişlerin yeniden kaymasını önlemede ise pekiştirme aygıtını düzenli takmak büyük rol oynar. Dolayısıyla yalnız çapraşıklık kaygısıyla 20’lik diş çekilmeli mi diye düşünüyorsanız, önce ortodontistinizle konuşun. Son dönemde kayma fark ettiyseniz dişlerdeki çapraşıklık rehberimiz olası nedenleri anlatıyor. Diş teli tedavisi sayfamızda ise seçenekleri bulabilirsiniz.

Kararı Hangi Muayene Netleştirir?

Ağız içi muayene ile panoramik röntgen bu kararın temelidir. Hekim dişin konumuna, kök yapısına, alt çene sinirine yakınlığına ve komşu dişlerin durumuna bakar. Bununla birlikte kök sinire çok yakın görünüyorsa üç boyutlu tomografi isteyebilir. Böylece 20’lik diş çekilmeli mi sorusuna size özel ve gerekçeli bir cevap ortaya çıkar.

Muayeneye gitmeden önce neleri not etmeli?

Ağrının ne zaman başladığını, kaç kez tekrarladığını ve hangi tarafta olduğunu yazın. Sonra ağız açmada kısıtlılık, kötü tat ya da çene ağrısı varsa onları da ekleyin. Çene ekleminden kaynaklanan sızılar 20’lik ağrısıyla karışabilir; ayrım için çene ağrısı rehberimize göz atabilirsiniz.

Çekim gerekirse sonraki adım ne olur?

Hekim, dişin konumuna göre basit ya da cerrahi bir çekim planlar. Tam çıkmış dişler çoğunlukla standart diş çekimi ile çıkar. Buna karşın kemik içindeki dişler küçük bir cerrahi işlem gerektirir. İşlemin ayrıntıları için yirmi yaş dişi çekimi ve gömülü diş çekimi sayfalarımıza bakabilirsiniz.