Ağız Kuruluğu Neden Olur

Ağız Kuruluğu Neden Olur?

Tükürük bezleri yeterince salgı üretmediğinde ya da ağızdaki nem hızla buharlaştığında kuruluk başlar. Ağız kuruluğu neden olur sorusunda ilk sırada ilaç yan etkileri, az sıvı tüketimi ve ağızdan nefes almak gelir. Buna karşın şeker hastalığı, Sjögren sendromu ve baş-boyun bölgesine uygulanan ışın tedavisi daha seyrek nedenlerdir.

Tükürük ağızda hangi işleri görür?

Salgı yiyecek artıklarını yıkar, lokmayı yumuşatır ve yutmayı kolaylaştırır. Üstelik içerdiği kalsiyum ve fosfat, diş minesinin güçlü kalmasına yardım eder. Bu nedenle tükürük azaldığında yalnızca konfor değil, dişlerin doğal savunması da zayıflar. Kuru ağzı olan kişiler örneğin yapışkan bir his, tat değişikliği ve çiğneme güçlüğü tarif eder.

Kserostomi

Kişinin ağzında hissettiği kuruluk şikâyeti; ölçüldüğünde tükürük miktarı normal de çıkabilir.

Hiposalivasyon

Tükürük akışının ölçümle gösterilen azalması.

Tükürük bezleri

Kulak önü, çene altı ve dil altında bulunan, ağza salgı gönderen bezler.

Ksilitol

Bazı şekersiz sakız ve pastillerde bulunan, çürüğü önlemeye yardımcı olabileceği bildirilen tatlandırıcı.

Hangi İlaçlar Ağız Kuruluğuna Neden Olur?

Yüzlerce ilaç tükürük bezlerinin çalışmasını yavaşlatabilir. En sık karşılaşılan gruplar antidepresanlar, alerji için kullanılan antihistaminikler, idrar söktürücüler ve bazı tansiyon ilaçlarıdır. Benzer şekilde mesane kontrolü ve kaygı için verilen ilaçlar da listede yer alır. Dolayısıyla birden fazla ilaç kullanan kişide kuruluk daha sık ve daha belirgin seyreder.

Yaşlanma mı, ilaç yükü mü?

İleri yaşta kuruluk şikâyeti artar, ama yaşlanmanın kendisi tek başına neden değildir. ABD Ulusal Diş ve Kraniyofasiyal Araştırma Enstitüsü (NIDCR) de ağız kuruluğunun yaşlanmanın olağan bir parçası olmadığını vurgular. Yani yetmiş yaşındaki biri için ağız kuruluğu neden olur diye baktığımızda asıl belirleyici, yıllar içinde artan ilaç sayısıdır. Altmış yaş sonrası ağız bakımı için 60 yaş üstü diş sağlığı rehberimiz ayrıntılı öneriler içeriyor.

Gece Uyurken Ağız Kuruluğu Neden Olur?

Uyku sırasında tükürük akışı, bir derlemeye göre ihmal edilecek kadar azalır. Gece uyurken ağız kuruluğu neden olur diye merak edenlerde buna çoğu zaman ağızdan nefes almak eklenir. Üstelik burun tıkanıklığı, horlama, kuru oda havası ve akşam alınan ilaçlar tabloyu ağırlaştırır. Sonuç olarak kişi gece susuzlukla uyanır ya da sabah dili damağına yapışmış hâlde güne başlar.

“On sağlıklı gönüllüde ağız içi pH gün içinde ortalama 7,3, normal uykuda 7,0 ölçüldü. Buna karşın burun klipsiyle ağızdan nefes almaya zorlanan uykuda ortalama 6,6’ya geriledi. Yazarlar bu düşüşü diş aşınması ve çürük için öne sürülen bir risk etkeni olarak değerlendirdi.”

Choi JE, Waddell JN, Lyons KM, Kieser JA. Ağızdan nefesli ve nefessiz uykuda ağız içi pH ve sıcaklık. Journal of Oral Rehabilitation, 2016.

Ağızdan nefes almak ve horlama

Nezle, alerji ya da burun eğriliği burnu daraltınca insan ağızdan nefes almaya başlar. Böylece ağız gece boyunca açık kalır ve nem hızla kaybolur. Horlama da çoğu zaman açık ağızla uyumak demektir; bu yüzden horlayanlar sabahları kuru bir dille uyanır. Horlamanın olası nedenlerini ve doğru başvuru sırasını horlama rehberimizde bulabilirsiniz.

Horlamaya nefes durması eşlik ediyorsa

Yüksek sesli horlama, uykuda nefesin durup yeniden başlaması ve boğulur gibi uyanma dikkat gerektirir. Benzer şekilde sabah baş ağrısı ile gün boyu süren yorgunluk da bu tabloya eşlik edebilir. Bu nedenle aile hekiminize ya da kulak burun boğaz veya göğüs hastalıkları uzmanına başvurun.

CPAP kullanırken neden ağız kuruluğu olur?

Uyku apnesi için CPAP cihazı kullanan bazı kişiler, makineden gelen havanın ağzı kuruttuğunu fark eder. Sorun çoğunlukla havanın ağızdan kaçmasıyla büyür, çünkü ağız gece boyunca açık kalır. Cihazın nemlendirici ayarı, ağzı ve burnu birlikte saran maske ya da çene bandı çoğu zaman işe yarar. Ama bu ayarları tek başınıza değiştirmek yerine tedavinizi izleyen uyku merkeziyle konuşun.

Ağız Kuruluğu Neyin Habercisi Olabilir?

Çoğu durumda kuruluk ilaç, sıvı ya da nefes alışkanlığıyla ilgilidir. Ne var ki haftalarca süren ve evdeki önlemlere yanıt vermeyen kuruluk başka bir sağlık sorununun işareti olabilir. Böyle bir tabloda ağız kuruluğu neden olur sorusunu ilgili uzmanlık alanındaki hekim yanıtlar. Bu yüzden diş hekimi bir hastalıktan kuşkulandığında sizi doğru branşa yönlendirir.

Şeker hastalığı, Sjögren sendromu ve ışın tedavisi

Kuruluğa sık susama, çok su içme ve sık idrara çıkma eşlik ediyorsa aile hekiminize ya da dahiliye uzmanına başvurun. Gözlerinizde de kuruluk ya da kum batması hissi varsa romatoloji değerlendirmesi uygun olur. Öte yandan baş-boyun bölgesine ışın tedavisi alan hastalarda tükürük bezleri zarar görebilir. Bu sebeple onlar için tedavi öncesi diş muayenesi büyük önem taşır.

Hangi belirtiler muayene gerektirir?

Kuruluk konuşmayı ya da yemek yemeyi zorlaştırıyorsa haftalarca beklemeyin, çünkü bu durum beslenmenizi de bozar. Ağızda ağrıyan beyaz lekeler, kızarıklık, şişlik ya da kanama varsa diş hekiminize görünün. Yeni başladığınız bir ilaçtan sonra kuruluk çıktıysa reçeteyi yazan hekime haber verin.

Kuru Ağız Dişlere Nasıl Zarar Verir?

Tükürük azaldığında ağızdaki asit dişlerle daha uzun süre temas eder ve yiyecek artıkları yıkanmaz. Dolayısıyla kuru ağızda çürük riski artar; özellikle diş eti hizasında ve eski dolguların kenarında yeni çürükler başlayabilir. Üstelik bakteri yükü yükseldiği için ağız kokusu da sıklaşır. Protez kullananlarda ise protezin tutunması zorlaşabilir.

Ağız kokusu ve diş taşı bağlantısı

Sabah fark edilen koku büyük ölçüde gece azalan tükürükle ilgilidir. Öte yandan diş taşı ve diş eti iltihabı da kokuyu besler. Bu yüzden düzenli diş taşı temizliği bakteri birikimini azaltmanın temel yoludur. Gün boyu süren koku için ağız kokusu rehberimiz olası diğer nedenleri anlatıyor.

Diş hekimi kuru ağız için ne yapar?

Muayenede ağız dokusunun nemini, çürük başlangıçlarını ve kullandığınız ilaçları birlikte değerlendiririz. Çürük riski yüksekse florür uygulaması mineyi güçlendirmeye yardım eder. Buna göre kontrol aralığını da kuruluğun şiddetine uygun biçimde kısaltabiliriz. Böylece küçük sorunları büyümeden yakalarız.

Ağız Kuruluğuna Ne İyi Gelir?

Kuruluğu hafifletmenin temeli, ağzı gün boyu nemli tutmak ve tükürük salgısını doğal yoldan uyarmaktır. Örneğin sık yudumlarla su içmek, şekersiz sakız çiğnemek ve yatak odasının havasını nemlendirmek en kolay başlangıçtır. Ama ağız kuruluğu neden olur sorusunun cevabı sizde bir ilaçsa, düzenleme kararını reçeteyi yazan hekim verir. Aşağıdaki liste günlük düzene uyarlayabileceğiniz adımları özetliyor.

1. Gün boyu yanınızda su taşıyın ve sık sık küçük yudumlar alın.
2. Şekersiz sakız çiğneyin ya da ksilitollü şekersiz pastil emin.
3. Dişlerinizi florürlü macunla günde iki kez, mutlaka yatmadan önce fırçalayın.
4. Alkolsüz bir gargara seçin, çünkü alkollü ürünler ağzı daha da kurutur.
5. Yatak odasında, özellikle kaloriferli aylarda, bir oda nemlendiricisi çalıştırın.
6. Kafeinli içecekleri ve alkolü akşam saatlerinde sınırlayın, sigarayı bırakmayı planlayın.
7. Protezinizi yatmadan önce çıkarın ve temizleyerek saklayın.
8. Eczanedeki tükürük yerine geçen jel ve spreyleri hekim ya da eczacı önerisiyle kullanın.

Kuruluğu artıran alışkanlıklar

Şekerli şekerleme emmek ağzı kısa süre rahatlatır ama çürük riskini artırır. Benzer şekilde asitli, baharatlı ve çok tuzlu yiyecekler kuru dokuyu tahriş eder. Kuruluk yapan ilacı tek başınıza bırakmak ise tehlikeli olabilir; bu yüzden önce hekiminizle konuşun.