Süt Dişleri Ne Zaman Dökülür

Süt Dişleri Ne Zaman Dökülür, Değişim Kaç Yıl Sürer?

Çoğu çocukta ilk süt dişi 6 yaş civarında oynamaya başlar. Dökülme ise yaklaşık 12 yaşına kadar devam eder. Yani değişim, altı yıla yayılan kademeli bir süreçtir. Ama bu yaşlar bir ortalamadır; bazı çocuklar biraz erken, bazıları biraz geç başlar. Dolayısıyla tek başına yaş, bir sorun olduğunu göstermez.

Dökülmeyi başlatan nedir?

Normalde her süt dişinin altında, yıllar önce gelişmeye başlamış bir kalıcı diş bekler. Süt dişlerinin ne zaman döküleceği de büyük ölçüde bu kalıcı dişin gelişim hızına bağlıdır. Kalıcı diş yukarı ilerledikçe süt dişinin kökünü yavaş yavaş eritir. Sonuç olarak kökü kısalan diş, yalnızca diş etine tutunmuş hâlde kalır ve gevşer. Bu nedenle sallanma, çoğu zaman kalıcı dişin yolda olduğunun işaretidir.

Süt Dişleri Kaç Tanedir ve Hangileridir?

Bir çocuğun ağzında toplam 20 süt dişi vardır; bunların 10’u üst, 10’u alt çenededir. Her çenede önde dört kesici, yanlarda iki köpek dişi ve arkada dört azı yer alır. Bu dizi çoğu çocukta 3 yaş civarında eksiksiz hâle gelir. Sonra ilk dökülmeye kadar yaklaşık üç yıl aynı kalır.

Kesici, köpek ve azı dişlerinin görevleri

Süt dişleri ne zaman dökülür diye merak ederken önce bu düzeni tanımak işe yarar. Kesiciler lokmayı ısırır, köpek dişleri yırtar, azılar ise öğütür. Öte yandan süt dişleri yalnızca çiğnemeye yardım etmez; konuşmanın gelişimini de destekler. Üstelik her süt dişi, altındaki kalıcı diş için yer ayırır.

Süt dişi (primer diş)

Yaklaşık 6. aydan itibaren sürmeye başlayan, 20 dişlik ilk takım.

Karışık dişlenme

Ağızda süt ve kalıcı dişlerin bir arada bulunduğu, kabaca 6–12 yaş arasını kapsayan dönem.

Kök erimesi (rezorpsiyon)

Alttan gelen kalıcı dişin, süt dişinin kökünü kademeli olarak eritmesi; sallanmanın asıl nedeni.

Altı yaş dişi

Hiçbir süt dişinin yerine gelmeyen, en arkadaki süt azısının gerisinden çıkan ilk kalıcı büyük azı.

Yer tutucu

Erken kaybedilen süt dişinin boşluğunu, kalıcı diş gelene kadar açık tutan aparey.

Süt Dişleri Ne Zaman Düşer? Yaşa Göre Sıralama

Dökülme çoğunlukla ön dişlerden başlar ve arkaya doğru ilerler. Önce alt, hemen ardından üst orta kesiciler gevşer; sonra yan kesiciler gelir. Köpek dişleri ve süt azıları ise daha sonra, 9 ile 12 yaş arasında yer değiştirir. Aşağıdaki tablo, Amerikan Diş Hekimleri Birliği’nin (ADA) yaklaşık yaş aralıklarını gösterir; birkaç aylık sapmalar normaldir.

ADA tablosuna göre orta kesiciler 6–7, yan kesiciler 7–8 yaşında düşer. Birinci süt azıları 9–11, ikinci süt azıları 10–12 yaşları arasında yer değiştirir. Köpek dişlerinde bu aralık alt çenede 9–12, üst çenede 10–12 yaştır.

American Dental Association (ADA), MouthHealthy — Primary Tooth Development tablosu, 2012.

Altı yaş dişi neden gözden kaçar?

En arkadaki süt azısının gerisinde, boş diş etinden çıkan bu diş 6–7 yaş civarında belirir. Çünkü hiçbir süt dişi onun için yer açmaz; bu yüzden aileler onu çoğu zaman süt dişi zanneder. Ama altı yaş dişi ilk kalıcı büyük azıdır ve ömür boyu ağızda kalır. Çiğneme yüzeyindeki derin oluklar nedeniyle çürüme riski de yüksektir.

Fissür örtücü için doğru zaman

NHS, kalıcı arka dişler çıktıktan sonra oluklarının koruyucu bir örtücüyle kapatılabileceğini belirtir. Bu nedenle altı yaş dişi tamamen sürdüğünde fissür örtücü uygulamasını hekiminizle konuşmak iyi bir adımdır.

Sallanan Süt Dişine Evde Nasıl Yaklaşmalı?

En doğru yaklaşım sabırdır: sallanan süt dişi, kökü yeterince eridiğinde genellikle kendiliğinden düşer. Çocuğunuz dişi diliyle ya da temiz parmağıyla hafifçe oynatabilir. Buna karşın dişi iple bağlamak, kapıya düğümlemek ya da zorla çekmek diş etini yırtabilir. Üstelik bu tür denemeler kanamayı uzatır ve çocukta diş hekimi korkusu bırakabilir.

Süt dişleri ne zaman dökülür sorusunun cevabını bilmek, bu bekleyişi kolaylaştırır. Şu adımlar ilk sallanmadan dişin düşmesine kadar geçen sürede işinize yarar:

1. Dişin doğal seyrinde düşmesini bekleyin; hafif oynatmalar zarar vermez.
2. Çocuğunuz dişe dokunmadan önce ellerini yıkasın.
3. Fırçalamaya ara vermeyin; sallanan dişin çevresini yumuşak kıllı fırçayla nazikçe temizleyin.
4. Elma ve havuç gibi sert yiyecekleri birkaç gün küçük dilimler hâlinde verin.
5. Diş düştüğünde temiz bir gazlı bezi birkaç dakika ısırtın; hafif kanama böylece durur.
6. Kanama durmuyorsa ya da diş etinde şişlik ve akıntı varsa diş hekiminizi arayın.

Kaza sonucu çıkan süt dişinde ne yapmalı?

Düşme ya da darbeyle yerinden çıkan süt dişi, sallanarak düşen dişten farklıdır. Uluslararası Diş Travmatolojisi Derneği (IADT), böyle bir süt dişinin yerine geri takılmamasını önerir. Çünkü bu girişim alttaki kalıcı dişe zarar verebilir. Dişi bulun, çocuğun ağzını suyla çalkalatın ve aynı gün diş hekimine başvurun.

Kalıcı Diş Arkadan Çıkarsa Ne Yapmalı?

Özellikle alt ön bölgede kalıcı dişin, süt dişi düşmeden hemen arkasından görünmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Aileler bu tabloyu genellikle iki sıra diş olarak tarif eder. Çoğu zaman süt dişi kendiliğinden gevşeyip düşer. Sonra dil, kalıcı dişi zamanla öne doğru iter.

Hekim ne zaman müdahale eder?

Kalıcı diş belirdiği hâlde süt dişi haftalarca sallanmıyorsa kontrol randevusu alın. Hekim önce muayene eder, gerekirse röntgenle kökün durumuna bakar. Sonra inatçı süt dişini çoğu zaman lokal anestezi altında kısa bir işlemle çıkarır. Böylece kalıcı diş, doğru yerine yerleşme şansı elde eder.

Erken ya da Geç Dökülme Ne Anlama Gelir?

Sallanma, olağan yaş aralığının belirgin biçimde dışında başlıyorsa diş hekimine danışmak gerekir. Erken kayıp çoğunlukla çürük ya da darbeyle ilişkilidir; gecikme ise kimi zaman yalnızca bireysel bir farktır. Ama her iki durumda da röntgen, altta kalıcı diş olup olmadığını gösterir. Böylece hekim bekleme ya da tedavi kararını sağlam bir temele oturtur.

Çürük ya da darbe yüzünden erken kayıp

Süt dişi zamanından önce kaybedilirse komşu dişler boşluğa doğru kayabilir. Kayma, alttan gelen kalıcı dişin yerini daraltır ve ileride çapraşıklığa yol açabilir. Bu yüzden hekimler özellikle süt azısı kayıplarında boşluğu koruyan bir yer tutucu aparey önerebilir. Süt dişleri ne zaman dökülür sorusunun takvimine uymayan her kayıpta erken kontrol bu riski azaltır.

Yaşıtlarından geride kalan çocuk

Bazı çocuklarda ilk sallanma, yaşıtlarından birkaç ay hatta daha uzun süre sonra başlar. Çoğu zaman bu durum zararsız bir gecikmedir. Öte yandan kalıcı diş doğuştan eksikse süt dişi yıllarca, hatta yetişkinlikte de ağızda kalabilir. Hekim bu iki tabloyu panoramik röntgenle kolayca ayırt eder.

Diş Değişimi Yıllarında Ağız Bakımı Nasıl Olmalı?

Karışık dişlenme yıllarında iki diş takımı birden korunmaya ihtiyaç duyar. Hem düşmek üzere olan süt dişleri hem de yeni kalıcı dişler çürüğe açıktır. Günde iki kez florürlü macunla fırçalamak ve şekerli atıştırmalıkları sınırlamak bu dönemin temelidir. Buna ek olarak düzenli kontroller küçük sorunları büyümeden yakalar. Kısacası sağlıklı süt dişleri, kalıcı dişlere düzgün bir başlangıç hazırlar.

Florür ve düzenli kontrol

Süt dişleri ne zaman dökülür sorusunun cevabı ne olursa olsun, çürük süt dişi tedavi ister. Çünkü düşmesine yıllar kalan bir azı, ağrı ve enfeksiyonla çocuğun yemesini ve uykusunu bozabilir. Hekiminiz çürük riskine göre kontrol aralığını belirler ve gerekirse florür vernik uygulaması önerir. Evde yapabilecekleriniz için çocuklarda çürük önleme rehberimize göz atabilirsiniz.

İlk ortodonti kontrolü için doğru yaş

Amerikan Ortodonti Derneği (AAO), çocukların en geç 7 yaşında bir ortodontiste görünmesini önerir. Çünkü bu yaşta ağızda hem süt hem kalıcı dişler vardır. Dolayısıyla hekim çapraşıklığı ya da çene uyumsuzluğunu erkenden fark edebilir. Değerlendirme her zaman tedavi anlamına gelmez; bazı çocuklarda yalnızca izlem yeterlidir. Gerekirse çocuk ortodontisi seçenekleri, büyümenin sağladığı avantajla planlanabilir.